Ondeugende Hollandse boterkoek van oma Sparreboom

Al sinds ik me kan herinneren, is daar iedere verjaardag of speciale dag de befaamde boterkoek van mijn oma Sparreboom. Als de kringen van een steentje die in een vijver plonst, zo ver rijkt de reputatie van mijn oma’s zoete traktatie. Waarbij je het steevast niet bij één stukje kan laten. Niet alleen mijn directe familie, maar zelfs de aangetrouwde familie zijn fan. Toen ik nog bij de KLM werkte, kreeg mijn oma de koosnaam ‘Baukje’, omdat ik af en toe een Hollandse boterkoek meekreeg voor de collega’s.

Hoofdingrediënt: geluk

Het is me al snel duidelijk. Oma’s variant is totaal ongeschikt is voor elke allergie of gezonde leefstijl, tenzij je de hemelse rondingen op je heupen in ere wilt behouden. Dan zit je gebakken. Deze heerlijke traktatie zit duidelijk vol vet, gluten en suiker. Maar één ding heeft het ook in zich. Het hoofdingrediënt: geluk. Oma heeft in haar leven velen van ons een zalig geluksmoment bezorgd met haar boterkoek. Haar recept was lang het beste bewaarde geheim. Tot nu. De kracht in haar handen wordt nu minder en het lukt het niet zo goed meer om zelf het deeg te kneden. Ze besluit dat het tijd is het recept door te geven aan de volgende generatie.

Prins op het witte paard

Mijn oma is Rotterdamser dan Rotterdams. Mocht je ooit een spoedcursus willen, dan weet je waar je moet zijn. Ik grap altijd dat ze in te huren is voor feesten en partijen, want zodra zij verhalen gaat vertellen, dan doet ze iedere gedoodverfde cabaratier verbleken. De hele kamer krijg ze aan het lachen. Ze is bijna 90 en al 72 jaar (!) getrouwd met haar Leen. Vroeger haar prins op het paard. Letterlijk. Want zo maakten ze samen kennis. Hij in Schiedam. Op zijn paard. Zij toen als meisje van 16. “Maar nou komt hij er niet meer op, hè Leen?”, grapt ze zijn richting op met een grote grijns. “He Leen, zeg jij nou eens wat” is een gevleugelde uitspraak van haar die al jaren tot grote hilariteit leidt. Want Leen krijgt nooit de kans om wat te zeggen, want Marie is al weer verder met haar gesprek.

To eat or not to eat

Mijn opa en oma hebben de oorlog en de hongerwinter in Rotterdam meegemaakt. Altijd als ik haar vraag naar die tijd, dan zegt ze dat ze geen honger heeft hoeven lijden. In tegenstelling tot mijn andere oma, die als jong meisje hongeroedeem had en de stronken van de spruiten moest eten om te overleven. Oma Sparreboom vertelt liever over de tijd er vlak na. Omdat er zoveel saamhorigheid was in onze gebombardeerde stad. “Mies, we moesten samen opbouwen. We hadden allemaal niets en we deelden wat we hadden als gemeenschap. Het was de mooiste tijd van mijn leven.”, vertrouwt ze mij toe, waarop opa instemmend knikt.

Van Rotterdam tot aan de Sambastijl

Terug naar haar boterkoek. Oma besluit het recept door te geven aan mij en Francesca, mijn Braziliaanse schoonzusje. Mijn oom heeft het gerucht gehoord, dat het recept gedeeld gaat worden en heeft Francesca voorgedragen als opvolger. Ik zei al dat de reputatie van oma’s boterkoek ver rijkt. We krijgen minuut tot minuut het proces en de afgemeten ingrediënten door. Alles tot op de gram nauwkeurig afwegen. Eerst de droge ingrediënten bij elkaar en zorgen dat er geen klontjes in zitten. Daarna de boter en geklopte eieren op kamertemperatuur toevoegen.

De tarwe patentbloem van de Albert Heijn is volgens mijn oma als ervaringsdeskundige de beste. Natuurlijk ook ongezouten roomboter. Eieren. Een snufje zout en niet te vergeten de vanillesuiker. Alleen kom ik erachter dat oma’s recept voor geluk is, dat ze gebruik maakt van andere hoeveelheden dan de traditionele boterkoekrecepten. “Hoppakee, alles gelijke delen meiden!” Dus 250 gram bloem, 250 gram witte basterdsuiker en 250 gram roomboter.

Een flinke pets op zijn kont

“Nou kneden meiden”, moedigt oma aan. Haar handen jeuken om niet zelf de mee te kneden. Dapper kijkt ze toe hoe we in haar beroemde voetsporen proberen te treden. Ik kan het niet laten, maar wanneer je koekjesdeeg maakt, dan MOET je gewoon ervan snoepen. Dat was als kind al zo en zelfs nu op mijn 42e voel ik me weer even als toen. Zodra we het geheel tot een gladde bol hebben gekneed, spreekt oma de legendarische woorden: “Zo, geef hem nu maar een flinke pets op zijn kont”. Eerst denk ik nog dat opa het moet gaan ontgelden, maar dan zie ik oma gebiologeerd naar het proces in onze kommen kijken. Ze heeft het over het deeg. Francesca en ik kijken elkaar aan. We grinniken omdat we geen idee hebben waarom, maar we besluiten braaf te doen wat ze ons opdraagt. Sorry deeg. Pets!

hollandse boterkoek patroon

Ruitjesmotief

Het deeg wordt even weggezet om te rusten. Aangezien het vandaag behoorlijk warm is, zetten we het terug in de koelkast om af te koelen. Na een half uurtje halen we het deeg uit de koelkast. De bol plaatsen we in het midden van een ingevette boterkoekvorm van 22 of 26 centimeter. Geen springvorm, want die kan gaan lekken. “Rustig met de muis van je hand het deeg gelijk verdelen” legt oma uit. Wanneer dat gebeurd is, krijgen we allebei een vork in onze handen geduwd. De bedoeling is dat we een ruitjesmotief maken door rustig met je vork streepjes te trekken. Dan een kwartslag draaien en nog een keer. Met een geklopt eitje en een kwastje mogen we de bovenkant van boterkoek insmeren. De oven is inmiddels voorverwarmd op 180 °C. Dus hoog tijd om onze creaties te bakken.

Oma bakt ze bruin

De hele ruimte vult zich met heerlijke baklucht en er verschijnt een grijns om opa zijn mond. Gevuld met dierbare herinneringen. Na zo’n 25 minuten moeten we erbij gaan blijven van oma. “Blijven loeren meiden, blijven kijken totdat het de perfecte kleur heeft.” De meeste boterkoeken zijn meestal vrij licht bruin gebakken. Haar truc is dat de bovenkant bruiner dan normaal gebakken wordt. Daardoor zijn vooral de zijkanten heerlijk knapperig. Nu begrijp ik waarom iedereen altijd die zijkantjes als eerste wilt.

hollandse boterkoek in pot

Het meest uitdagende gedeelte

Nadat oma tevreden is, halen we de boterkoek eruit. Nu komt het meest uitdagende gedeelte van het hele proces. Wachten! Wachten tot het volledig is afgekoeld. Minimaal 6 uur in de vorm laten staan zonder eraan te komen. Nadat het is afgekoeld, gaat het door de keuring. De eerste voorzichtige complimenten van oma komen door. “Kijk eens Leen!” roept ze loeihard door de kamer, terwijl opa op nog geen twee meter afstand in zijn stoel zit. Leen hoort en ziet niet zoveel meer. Maar ruiken, proeven en eten kan hij nog als de beste. We nemen allemaal een stukje. “Bent u een beetje trots op ons opa?”, hij grijnst. Francesca en ik knuffelen hem en oma stevig. Want de boterkoek van oma heeft als belangrijkste ingrediënt geluk. Dat geluk hebben we zojuist, net als zoveel voorgaande jaren en gelegenheden weer met elkaar gedeeld. En volgens oma zijn we geslaagd.

hollandse boterkoek proeven

Het geheime recept van oma’s ondeugende Hollandse boterkoek

Met de liefdevolle goedkeuring van mijn trotse oma Sparreboom, geef ik je binnenkort ons familierecept voor een ondeugende Hollandse Boterkoek.

Written By

MissMundo is al sinds kind een ontdekkingsreiziger wiens hart in de fik gaat van lekker eten, mensen en hun inspirerende verhaal. Ruim 20 jaar reisde ze over de wereld. Als special agent gaat ze voor de Smaakspionnen langs de wereldkeukens in 40 gerechten op zoek naar het geheim: "Van welk eten gaat je hart in de fik en waarmee ben je echt thuis?"

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *